Po kilku miesiącach na budowie pęka podeszwa, ale w firmowej tabeli termin wydania nowej pary wypada dopiero za rok. Buty robocze przysługują bezpłatnie, gdy wymagają ich warunki pracy, a termin kolejnej pary zależy od zasad ustalonych dla stanowiska i stanu obuwia. Sama data w tabeli nie uzasadnia dalszego używania butów, które przestały chronić.
Termin z tabeli nie usprawiedliwia noszenia niesprawnych butów
- Nie ma jednego ustawowego terminu wymiany obuwia dla wszystkich pracowników.
- Pracodawca ustala rodzaj butów i przewidywany okres użytkowania dla stanowiska.
- Zużyte lub uszkodzone obuwie trzeba ocenić pod kątem ochrony, nawet gdy okres użytkowania jeszcze nie minął.
- Pracownik nie powinien sam kupować zamiennika bez uzgodnienia tego z pracodawcą.
Nie ma jednej liczby miesięcy dla każdej pary butów
W przepisach nie znajdziesz uniwersalnej odpowiedzi w rodzaju „co 12 miesięcy”. Art. 2378 § 1 Kodeksu pracy nakazuje pracodawcy ustalić, jakie obuwie jest potrzebne na danym stanowisku i jaki jest przewidywany okres jego użytkowania. Oznacza to, że pracownik powinien sprawdzić firmową tabelę norm przydziału lub inne obowiązujące u pracodawcy zasady, zamiast opierać się na terminach zasłyszanych w innej firmie.
Przykładowe okresy w tabelach nie są ogólnopolskim prawem. Dwie osoby wykonujące różne zadania, choćby obie nosiły buty z podnoskiem, mogą mieć inne terminy przydziału. Przy pracy na mokrym podłożu, w kontakcie z substancjami lub przy intensywnym chodzeniu obuwie zużywa się inaczej niż w suchym magazynie.
Stan obuwia może wymagać wymiany przed terminem
Pęknięta podeszwa, rozklejenie cholewki czy uszkodzony element ochronny nie powinny czekać na „rocznicę” wydania butów. Art. 2379 § 2 Kodeksu pracy zobowiązuje pracodawcę do zapewnienia, by obuwie miało właściwości ochronne i użytkowe. Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że odzież i obuwie nie mogą być używane dłużej, niż da się je naprawić w sposób zachowujący te właściwości.
Prawdę mówiąc, największe nieporozumienie bierze się z traktowania daty w tabeli jak zakazu wcześniejszej wymiany. To termin przewidywany, nie gwarancja, że każda para wytrzyma do jego końca. Decyduje również stan butów i ich zdolność do ochrony, a nie sam wpis w ewidencji.
| Sytuacja | Co może oznaczać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Podeszwa pękła lub odkleja się | Obuwie może stracić trwałość albo ochronę przed zagrożeniami na stanowisku. | Zgłoś uszkodzenie przełożonemu lub osobie odpowiedzialnej za BHP i poproś o ocenę oraz wymianę. |
| Bieżnik jest mocno starty | But może gorzej trzymać się podłoża, zwłaszcza gdy praca odbywa się na mokrej lub zabrudzonej posadzce. | Opisz warunki pracy i pokaż zużycie; nie czekaj wyłącznie na termin z tabeli. |
| Buty są całe, ale minął termin z tabeli | Termin przydziału może wskazywać, że pora na kolejną parę, jednak sam wygląd nie rozstrzyga o ochronie. | Sprawdź zasady obowiązujące na stanowisku i zgłoś się po przydział zgodnie z firmową procedurą. |
| Obuwie zostało zabrudzone lub uszkodzone podczas pracy | Może wymagać czyszczenia, naprawy lub wymiany, zależnie od rodzaju zabrudzenia i uszkodzenia. | Zgłoś zdarzenie od razu; nie naprawiaj samodzielnie elementów ochronnych. |
Prawo do butów zależy od ryzyka i wymagań stanowiska
Pracodawca ma obowiązek dostarczyć obuwie robocze nieodpłatnie, gdy własne buty pracownika mogłyby ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu albo gdy wymagają tego względy technologiczne, sanitarne lub BHP. Jeśli na stanowisku potrzebne są buty ochronne, pracodawca musi je zapewnić i nie może dopuścić do pracy bez wyposażenia przewidzianego dla tej pracy.
Nie każda para robocza jest automatycznie obuwiem ochronnym. Model powinien odpowiadać zagrożeniom na stanowisku, na przykład ryzyku uderzenia, poślizgu lub kontaktu z wilgocią. Uważam, że przy zgłoszeniu problemu lepiej opisać konkretną wadę i warunki, w jakich buty są używane, niż ograniczyć się do prośby o nową parę „bo już się należy”.
Odmowa wymiany wymaga spokojnego, udokumentowanego zgłoszenia
Jeśli przełożony odmawia wymiany, choć obuwie jest uszkodzone, zacznij od pisemnego zgłoszenia. Wskaż który element buta jest niesprawny, kiedy zauważono problem i jakie zadania wykonujesz; dołącz zdjęcia, jeśli dobrze pokazują uszkodzenie. Poproś też o udostępnienie zasad przydziału i okresu użytkowania obowiązujących na Twoim stanowisku.
Gdy sprawa nie zostanie rozwiązana, możesz złożyć skargę do właściwego okręgowego inspektoratu pracy. Państwowa Inspekcja Pracy przyjmuje skargi dotyczące naruszeń BHP; pismo powinno opisywać problem oraz wskazywać pracodawcę, a skargę pracowniczą rozpatruje się bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od jej otrzymania. Jeśli zgłoszenie składa osoba bezpośrednio, jej dane nie są ujawniane pracodawcy podczas czynności kontrolnych, chyba że wyrazi na to pisemną zgodę.
Nie kupuj własnej pary w ciemno
Obuwie robocze przydzielone przez pracodawcę pozostaje jego własnością. Kodeks pracy dopuszcza używanie własnych butów tylko w określonych warunkach, za zgodą pracownika i gdy pracodawca ustalił stanowiska, na których jest to dozwolone; w takim przypadku przysługuje ekwiwalent uwzględniający aktualne ceny. Samodzielny zakup nie daje automatycznie prawa do zwrotu pieniędzy, więc najpierw uzgodnij sprawę z pracodawcą.
Jeśli buty nie chronią, nie zakładaj, że trzeba w nich pracować aż do kolejnego przydziału. Zgłoś problem, poproś o ocenę i ustal wymianę lub naprawę zgodną z wymogami stanowiska. Ten krok pozwala oddzielić zwykłe zużycie od sytuacji, w której obuwie przestało spełniać swoją funkcję.
