Na hali stawiasz stopę obok wkrętu, a na metce buta widzisz oznaczenie S1. To obuwie ochronne z podnoskiem, właściwościami antystatycznymi i absorpcją energii w pięcie, ale sama klasa nie mówi, że podeszwa chroni przed przebiciem ani że but nadaje się do mokrej pracy.
S1 chroni palce i piętę, ale nie przed każdym zagrożeniem
- Podnosek chroni palce przed uderzeniem i naciskiem.
- S1 nie oznacza wkładki antyprzebiciowej ani odporności cholewki na wodę.
- S1P, S1PL i S1PS dodają ochronę przed przebiciem, lecz oznaczają różne typy wkładki.
- Dobór zaczyna się od zagrożeń na stanowisku, a nie od samej nazwy stanowiska.
Co dokładnie dostajesz w klasie S1
Na pierwszy rzut oka S1 wygląda jak prosty kod. W praktyce mówi o zestawie określonych cech obuwia, a nie o jego przeznaczeniu do każdej pracy w hali.
Według normy EN ISO 20345 but klasy S1 ma podnosek ochronny oraz zamknięty obszar pięty, właściwości antystatyczne i absorpcję energii w części piętowej. Podnosek przechodzi badanie odporności na uderzenie energią 200 J i nacisk 15 kN. To ochrona przed urazami palców, gdy spadnie na nie przedmiot lub stopa zostanie ściśnięta.
Litera „A” oznacza właściwości antystatyczne, a „E” absorpcję energii w pięcie. Te cechy należą do zestawu S1, choć na oznaczeniu buta mogą pojawić się jako dodatkowe symbole. Antystatyczność nie jest izolacją elektryczną, więc but S1 nie staje się przez to obuwiem do pracy przy instalacjach pod napięciem.
S1 nie zatrzyma gwoździa ani wody
But może mieć solidny podnosek, a mimo to nie chronić podeszwy przed ostrym odpadem. Właśnie w tym miejscu łatwo przecenić oznaczenie S1.
Klasa S1 sama w sobie nie wymaga wkładki antyprzebiciowej ani odporności cholewki na przenikanie i absorpcję wody. Jeśli na posadzce leżą wkręty, ścinki metalu lub gwoździe, szukaj oznaczenia z dodatkową ochroną przed przebiciem. Przy regularnej pracy na zewnątrz albo w wilgoci sama klasa S1 również może nie wystarczyć.
| Sytuacja na stanowisku | Czego może brakować w S1 | Na co patrzeć |
|---|---|---|
| Na podłodze zostają wkręty lub ostre ścinki | Ochrony podeszwy przed przebiciem | S1P, S1PL albo S1PS |
| Praca często odbywa się w mokrym otoczeniu | Ochrony cholewki przed przenikaniem i absorpcją wody | Klasy z wymaganiami dotyczącymi wody, dobranej do warunków |
| Występuje ryzyko upuszczenia ciężkiego przedmiotu na palce | W przypadku zwykłego obuwia zawodowego może brakować podnoska | Obuwie ochronne zgodne z EN ISO 20345 |
| Potrzebna jest ochrona przed porażeniem prądem | Antystatyczność S1 nie daje izolacji elektrycznej | Obuwie przeznaczone do konkretnego zagrożenia elektrycznego |
W opisach produktów pojawia się też dopisek FO, który oznacza odporność podeszwy na działanie oleju napędowego. W obecnym układzie normy jest to wymaganie dodatkowe, więc nie zakładaj, że każda para S1 ma je automatycznie. Sprawdź pełne oznaczenie na bucie i w dokumentacji modelu.
S1P, S1PL i S1PS różnią się rodzajem wkładki
Jeśli podeszwa ma chronić przed ostrym przedmiotem, sama litera „P” nie zawsze kończy temat. Nowsze oznaczenia doprecyzowują, jaki typ wkładki antyprzebiciowej zastosowano.
S1P oznacza S1 z metalową wkładką antyprzebiciową. S1PL i S1PS wskazują na wkładki niemetalowe, badane odpowiednio gwoździem o średnicy 4,5 mm i 3 mm. Materiał niemetalowy bywa lżejszy i bardziej elastyczny, ale sama kategoria nie przesądza, że będzie lepsza w każdej sytuacji.
Uważam, że przy wyborze liczy się kształt i rozmiar ostrych odpadów, których można się spodziewać, nie sama obietnica „wkładki antyprzebiciowej”. Producent uvex zwraca uwagę, że wkładka metalowa może nie osłaniać całej powierzchni spodu stopy, a skuteczność wkładek niemetalowych zależy w większym stopniu od kształtu i średnicy ostrego przedmiotu. Dlatego przy drobnych, cienkich elementach oznaczenie PS może być warte sprawdzenia, ale decyzję powinno poprzedzać rozpoznanie zagrożeń na stanowisku.
Dobierz klasę do podłogi, wilgoci i ryzyka urazu
Dwa stanowiska w tym samym magazynie mogą wymagać różnych butów. Jedno ma gładką, suchą posadzkę, drugie strefę rozładunku, gdzie pojawiają się opiłki i kałuże.
Jeśli praca odbywa się w suchym wnętrzu, a nie ma ryzyka przebicia podeszwy, S1 może odpowiadać temu zestawowi zagrożeń. Gdy pojawiają się ostre elementy, rozważ wariant z ochroną antyprzebiciową; gdy dochodzi wilgoć, potrzebna jest klasa z odpowiednimi wymaganiami dotyczącymi wody. Sama nazwa „magazyn”, „warsztat” czy „produkcja” nie rozstrzyga wyboru.
Sprawdź też oznaczenia po symbolu klasy. SR dotyczy dodatkowego badania odporności na poślizg, a FO odporności podeszwy na olej napędowy. To różne cechy: jedna nie zastępuje drugiej, a żadna nie gwarantuje przyczepności na każdej zabrudzonej czy zatłuszczonej powierzchni.
Starsze oznaczenie na bucie nie musi być błędem
Na półce możesz spotkać obuwie opisane według wcześniejszego wydania normy, a obok model z symbolami z nowszego systemu. Stąd częste pomyłki w opisach sklepów, zwłaszcza przy antypoślizgowości.
W starszym oznaczeniu SRC łączyło dwa badania poślizgu: na płytce ceramicznej z roztworem detergentu oraz na stali z gliceryną. W wydaniu EN ISO 20345:2022 podstawowe badanie na płytce ceramicznej z detergentem jest wymagane dla obuwia ochronnego, a SR oznacza dodatkowe badanie na płytce ceramicznej z gliceryną. SR nie jest więc prostym nowym zapisem SRC: zakres prób jest inny.
Przy wyborze sprawdź numer normy i dokładne oznaczenie na bucie lub w deklaracji zgodności, zamiast porównywać same skróty. Unikniesz w ten sposób wniosku, że starsza para z SRC i nowa z SR przeszły identyczne testy.
Przed zakupem wróć do zagrożenia, które ma zatrzymać but
Jeśli wybór sprowadza się do S1 albo wariantu z ochroną antyprzebiciową, zacznij od posadzki: czy leżą na niej ostre odpady, czy praca odbywa się głównie na sucho i czy podeszwa ma kontakt z olejem. S1 wybieraj wtedy, gdy jej zakres odpowiada ocenie ryzyka; dodatkowe litery traktuj jako osobne deklaracje właściwości, a nie ozdobniki.
Gdy podnosek jest wymagany, ale pojawia się też wilgoć, ryzyko przebicia lub szczególne zagrożenie elektryczne, sama klasa S1 nie zamyka sprawy. Dopasuj obuwie do konkretnego ryzyka i sprawdź pełne oznaczenie, zanim para trafi na stanowisko.
